Yavru kedinin ilk 90 günü, ömür boyu sürecek bağışıklık, sindirim ve davranış altyapısının kurulduğu dönemdir. Bu süreçte yapılan hataların çoğu geri döndürülebilir değildir: 9. haftadan sonra kaçırılan sosyalleşme fırsatı, erişkinlikte "utangaç" ya da savunmacı bir kedi olarak karşınıza çıkar; erken ve yanlış mamaya geçiş ise kronik ishal ve gelişim geriliği üretir. Aşağıda ilk üç ayı iki eksende — beslenme ve sağlık/davranış takibi — sayısal referanslarla ele alıyoruz.
Yavru kedi bakımı beslenme tarafında yetişkin kediden tamamen ayrışır. Bir yetişkin kedi günde vücut ağırlığının kilogramı başına yaklaşık 55-70 kcal ile idare ederken, 8-10 haftalık bir yavru bu değerin üç katına yakın enerjiye ihtiyaç duyar. Sebep basit: doku sentezi, kemik mineralizasyonu ve ısı kaybı oranının yüksekliği.
0-4 hafta arası tek besin kaynağı anne sütüdür. Anne yoksa inek sütü kesinlikle alternatif değildir; laktoz oranı ve protein profili uyumsuzdur, tipik sonuç ozmotik ishaldir. Bu durumda kedi yavrusu süt ikame formülü (KMR tipi) 2-3 saat aralıkla, vücut sıcaklığına yakın (yaklaşık 37-38 °C) verilir.
4. haftadan itibaren "sulandırılmış geçiş" başlar: yaş yavru maması veya ıslatılmış kuru mama, formülle 1:3 oranında karıştırılıp lapa kıvamında sunulur. Her 3-4 günde bir sıvı oranı azaltılır. Tipik takvim şöyledir:
| Hafta | Ana besin | Öğün/gün | Beklenen günlük kilo artışı |
|---|---|---|---|
| 0-3 | Anne sütü / formül | 8-12 | 10-15 g |
| 4-5 | Lapa + formül | 6-8 | 10-15 g |
| 6-8 | Yaş/ıslatılmış mama | 4-5 | ~10 g |
| 9-12 | Yavru maması (yaş+kuru) | 3-4 | 7-10 g |
Pratik bir yaklaşım: 8 haftalık, yaklaşık 900 gramlık bir yavru günde kabaca 200 kcal civarında enerjiye ihtiyaç duyar. Piyasadaki yaş yavru mamalarının 85-100 g'lık kutuları ortalama 70-90 kcal, kuru yavru mamaları ise 100 gramda 380-450 kcal taşır. Yani aynı yavru için günde ya 2,5-3 kutu yaş mama ya da 45-50 g kuru mama gerekir. Etiketteki kcal/100 g değerini okumadan porsiyon belirlemek, çoğu zaman %30-40 hatalı beslemeye yol açar.
Serbest besleme (kuru mamayı sürekli açık bırakmak) 12 haftaya kadar makuldür; mide hacmi küçük, metabolizma hızlıdır. Ancak 4. aydan sonra öğünlü düzene geçilmezse aşırı kilo riski başlar — köpeklerde diyet planı gerektiren tabloların kedi karşılığı budur ve önlemesi tedavi etmesinden çok daha kolaydır.
| Kriter | Yaş mama | Kuru mama |
|---|---|---|
| Nem oranı | %75-82 | %6-10 |
| Böbrek/idrar sağlığı | Avantajlı | Su tüketimi şart |
| Diş yüzeyi aşındırma | Zayıf | Kısmi katkı |
| Maliyet (kcal başına) | Yüksek | Düşük |
İdeal kombinasyon, günlük kalorinin yaklaşık yarısını yaş mamadan almaktır. Kediler susuzluk refleksi zayıf hayvanlardır; kuru mamaya yaslanan bir düzende su kabı sayısını artırmak ve mama kabından uzağa konumlandırmak gerekir. Süt, ton balığı, çiğ yumurta ve ev yemeği artıkları ilk üç ayda listeden çıkarılmalıdır.
Anneden gelen maternal antikorlar 6-8. haftada azalmaya başlar; aşılama takvimi de bu nedenle 8. hafta civarında açılır ve 3-4 hafta arayla tekrarlanır. Karma aşı (panlökopeni, kalisivirüs, herpesvirüs) çekirdek programdır; kuduz genellikle 12. haftadan sonra uygulanır. İç parazit ilaçlaması ise aşılardan daha erken, 3. haftadan itibaren başlar ve 2-3 hafta aralıklarla tekrarlanır. Aşı öncesi parazit yükünün temizlenmemesi, bağışıklık yanıtını zayıflatır. Köpeklerdeki zorunlu-opsiyonel aşı ayrımına benzer bir mantık kedilerde de geçerlidir: yaşam tarzı (dışarı çıkma, çoklu kedi ortamı) FeLV gibi ek aşıların gerekliliğini belirler.
Haftada bir değil, ilk ay günlük tartım önerilir. Mutfak terazisi yeterlidir. Üst üste iki