Köpek beslenmesi konusunda en sık yapılan hata, kararı fiyat etiketine ya da paketin üzerindeki görsele bakarak vermektir. Oysa bir mamanın kalitesini belirleyen üç ölçülebilir unsur var: garanti edilen analiz değerleri, içerik listesinin ilk beş kalemi ve mamanın hangi yaşam evresi için formüle edildiği. Bu üç veriyi okumayı öğrenen bir sahip, aynı bütçeyle köpeğinin tüy kalitesinden dışkı kıvamına kadar birçok göstergesini gözle görülür şekilde değiştirebilir.
Aşağıda önce mama seçimini teknik kriterlere indirgeyeceğiz, ardından porsiyonlamayı hesap edilebilir bir formüle bağlayıp öğün düzenini kuracağız. Amaç, "hangi marka iyi" sorusundan "benim köpeğim için hangi profil doğru" sorusuna geçmek.
Piyasadaki mamalar arasındaki fark çoğu zaman markadan değil, formülasyonun hedeflediği ihtiyaçtan kaynaklanır. Bir çalışan Belçika Malinois ile 9 yaşındaki bir Pug'ı aynı torbadan beslemek, ikisinden birine mutlaka zarar verir.
Torbanın arkasındaki tabloda ham protein, ham yağ, ham selüloz ve nem oranlarını görürsünüz. Burada kritik nokta, bu değerlerin nem dahil verilmesidir. Kuru mamada nem %8-10 iken yaş mamada %75-80'e çıkar. Bu yüzden "%10 protein" yazan bir konserve, aslında kuru maddede %40 civarında protein içerebilir. Karşılaştırma yapmadan önce kuru madde bazına çevirmek gerekir:
Yavruların büyüme döneminde protein ve kalsiyum ihtiyacı yetişkine göre belirgin şekilde yüksektir; ancak büyük ırk yavrularında aşırı kalsiyum ve fazla kalori, eklem gelişim bozukluklarına zemin hazırlar. Bu nedenle büyük ırk yavruları için ayrı formüller üretilir. Yaşlı köpeklerde ise kas kaybını önlemek için protein düşürülmemeli, buna karşılık fosfor ve sodyum daha kontrollü tutulmalıdır.
| Evre / Durum | Öne çıkan ihtiyaç | Dikkat |
|---|---|---|
| Yavru (2-12 ay) | Yüksek protein, dengeli Ca:P (yaklaşık 1,2:1) | Büyük ırkta kalori sınırlaması |
| Yetişkin, düşük aktivite | Orta protein, düşük yağ | Serbest besleme yapılmamalı |
| Çalışan / sportif | Yüksek yağ kaynaklı enerji | Öğün-egzersiz arası en az 1-2 saat |
| Kısırlaştırılmış | %10-20 daha az kalori | Kilo takibi 15 günde bir |
| Yaşlı (7+ / ırka göre) | Kaliteli protein, eklem desteği | Fosfor ve sodyum kontrolü |
Kuru mama kalori/gram oranı yüksek, saklaması kolay ve maliyeti düşüktür; ancak su alımı yetersiz köpeklerde tek başına yeterli hidrasyon sağlamaz. Yaş mama lezzet ve su içeriğiyle öne çıkar, iştahsız veya yaşlı köpeklerde işe yarar, fakat aynı kaloriyi almak için 3-4 kat daha fazla gram gerekir. Ev yapımı beslenme teoride en kontrollü seçenektir, pratikte ise vitamin-mineral dengesini tutturmak veteriner desteği olmadan neredeyse imkânsızdır. Kuru mamanın diş taşı oluşumunu tamamen önlediği yaygın bir yanılgıdır; tartar ve diş eti sağlığı için mekanik temizlik ayrı bir başlıktır ve diş bakımı konusunu bağımsız olarak ele almak gerekir.
Torbanın üzerindeki tablo ortalamadır; kişiselleştirmek için dinlenme enerji ihtiyacından başlanır:
Kaburgalar hafif bastırınca hissedilmeli ama gözle sayılmamalı; yukarıdan b